نسلِ جنگ، نگرانی‌های پنهان و پرسش‌های بی‌پاسخ؛
«کودک، جنگ و یک سوال بزرگ»، راهنمای والدین و مربیان در شرایط جنگی
والدین و پرسش‌های سخت فرزندان
چرا جنگ می‌شود؟ آیا ما هم در خطریم؟ چرا آدم‌ها همدیگر را دوست ندارند؟ این‌ها پرسش‌هایی هستند که این روزها، در خانه‌های بسیاری، از زبان کودکان و نوجوانان شنیده می‌شود. پرسش‌هایی که گاه والدین را در سکوت و درماندگی فرو می‌برد؛ چرا که پاسخ‌های ساده، برای ذهن کنجکاو و حساس یک کودک کافی نیست و پاسخ‌های عمیق، گاه از عهده‌ی یک والد خارج است.
در میان انبوه اخبار نگران‌کننده از جنگ‌های دور و نزدیک، این روزها، مهم‌ترین و تأثیرگذارترین رویدادها، در همین نزدیکی رخ می‌دهند. از ۹ اسفند سال گذشته که با ترور جنایتکارانه‌ی رهبر عزیزمان، جنگ ناجوانمردانه جدیدی بر کشور تحمیل شد، تا امروز که در سایه‌ی تهدیدات مداوم نظامی، کودکان و نوجوانان این سرزمین، بیش از هر گروه سنی دیگری، در معرض آسیب‌های روانی قرار گرفته‌اند. این جنگِ تمام‌عیار که بیش از چهل روز طول کشید و پس از آن تا کنون، کشورمان را در وضعیت «احتمال جنگ» نگه داشته، تأثیرات عمیقی بر ذهن و روان نسل جوان و کودک ما گذاشته است.
ذهن‌های کوچکی که درک درستی از مفاهیم پیچیده‌ای چون جنگ، خشونت و بی‌ثباتی ندارند، اما اضطراب، ترس و ناامنی را با تمام وجود احساس می‌کنند. کودکانی که صدای بمباران‌ها را شنیده‌اند، تصاویر آن را دیده‌اند و با مفاهیمی مانند «خبر فوری»، «حمله» و «شهادت» در فضای مجازی و رسانه‌ای آشنا شده‌اند. حالا پرسش اینجاست: والدین و مربیان، چگونه می‌توانند در این شرایط، چتری از امنیت روانی بر سر فرزندان خود بگشایند و از فروپاشی تدریجی آرامش درون‌شان جلوگیری کنند؟
پاسخی به یک ضرورت انکارناپذیر
نیاز مبرم خانواده‌ها به مهارت‌های مدیریت روانی بحران در برابر پرسش‌های بی‌پاسخ کودکان، مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان را در مسیر مسئولیت اجتماعی خود، به تولید درس تخصصی «کودک، جنگ و یک سؤال بزرگ» با تدریس دکتر نجمه راستی کردار، عضو هیئت علمی دانشگاه قم و روان‌شناس شناختی، ترغیب کرد. این دوره، پاسخی است به دغدغه‌ی والدینی که نمی‌دانند در طوفان بی‌ثباتی‌ها، چگونه فرزندان خود را به ساحل امن تاب‌آوری و امید برسانند.
در این دوره، چه مسیری را طی خواهید کرد؟
این دوره در شش جلسه‌ی جامع و عملی طراحی شده است و والدین و مربیان را قدم‌به‌قدم در مسیر مدیریت روانی بحران همراهی می‌کند:
· جلسه اول: نقشه فرار از فروپاشی – چگونه پیش از آنکه بحران روانی شکل بگیرد، نشانه‌ها را شناسایی کنیم و از فروپاشی تدریجی آرامش خانواده جلوگیری کنیم؟
· جلسه دوم: چطور در آشوب، خانه را «خانه» نگه داریم؟ – با وجود همه‌ی اخبار و تنش‌های بیرونی، چگونه می‌توان فضای امن و آرام خانه را حفظ کرد؟
· جلسه سوم: شناسایی رفتارهای پس از تروما – علائم هشدارِ استرس حاد در کودکان چیست و چه زمانی باید نگران شد؟
· جلسه چهارم: پاسخ به کنجکاوی‌های کوچک – چگونه می‌توان به سوالات ساده‌ی کودکان درباره‌ی جنگ، با زبانی متناسب با سنشان پاسخ داد؟
· جلسه پنجم: گفت‌وگوهایی که کودک را قوی می‌کند – چگونه می‌توان از دلِ سخت‌ترین گفت‌وگوها، تاب‌آوری و امید را در کودک پرورش داد؟
· جلسه ششم: پرسش‌های سختِ نسل Z – نسل جدید با چه سوالات پیچیده‌تری مواجه است و چگونه باید با آنها روبرو شد؟
این دوره، چه ابزارهای عملی در اختیار شما قرار می‌دهد؟
آنچه این درس را از سایر محتواهای مشابه متمایز می‌کند، رویکرد چندلایه، علمی و در عین حال عمیقاً انسانی آن است. این دوره، صرفاً یک مجموعه‌ی نظری نیست؛ بلکه ابزارهای عملی را در اختیار والدین و مربیان قرار می‌دهد تا بتوانند در شرایط بحرانی، به جای انتقال اضطراب، به فرزندان خود درس تاب‌آوری، امید و هویت‌بخشی بیاموزند.
ویژگی‌های کلیدی این دوره عبارتند از:
· ترکیب روان‌شناسی بحران با پشتوانه‌های الهی و رویکرد توحیدی – دانش روان‌شناسی در بستر باورهای عمیق دینی، مسیری امیدبخش را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد.
· ارائه‌ی راهکارهای تفکیک‌شده و متناسب با قوای ذهنی فرزندان – از پیش‌دبستانی تا دوران حساس نوجوانی، هر گروه سنی نیازمند زبان و راهکارهای خاص خود است.
· بازسازی سناریوهای واقعی – آموزشِ گام‌به‌گامِ پاسخ به سوالات شایع و دشوار فرزندان در شرایط بحرانی، با مثال‌های عینی و ملموس.
· معرفی ده‌ها بازی و پروژه مکمل – برای تثبیت مفاهیم و کاهش احساس درماندگی در کودکان، به جای سخنرانیِ صرف، از فعالیت‌های عملی استفاده شده است.
تربیت فرزندانی قوی، تاب آور و امیدوار در دل بحران
هادی شهبازی، رئیس مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان، با اشاره به اهمیت و ضرورت تولید این درس، اظهار داشت: نسلی که امروز در حال رشد است، نسلی است که در طوفان‌های بزرگی زیست می‌کند، اخبار جنگ را می‌شنوند و سایه‌ی سنگین آن را در زندگی روزمره خود احساس می‌کند. این نسل، نیازمند والدین و مربیانی است که بتوانند ابتدا بر استرس و نگرانی خود غلبه کرده و پس از آن با فرزندان خود از بحران سخن بگویند و امید و تاب آوری را به آنها بیاموزند. درس «کودک، جنگ و یک سؤال بزرگ» با همین نگاه طراحی شده است؛ تا به والدین و مربیان بیاموزد چگونه در شرایط بحرانی، به جای انتقال هراس، به فرزندان خود درسِ زیستن در سخت‌ترین شرایط را بیاموزند.
وی افزود: دکتر راستی کردار، با سال‌ها تجربه‌ی بالینی و پژوهشی در حوزه‌ی روان‌شناسی شناختی، توانسته است این دوره را با نگاهی عمیق و علمی طراحی کند. امیدواریم این دوره، بتواند تکیه‌گاهی باشد برای خانواده‌هایی که می‌خواهند در این مسیر دشوار، از فرزندان خود محافظت کنند و از دلِ بحران، نسلی تاب‌آور و امیدوار بسازند.
عبور از بحران با همراهی یک متخصص کاربلد
مدرس این دوره، دکتر نجمه راستی کردار، از چهره‌های برجسته‌ی علمی و دانشگاهی کشور است. ایشان با دارا بودن دکترای تخصصی روان‌شناسی شناختی و عضویت در هیئت علمی دانشگاه قم، سال‌ها در عرصه‌ی آموزش، پژوهش و درمان فعالیت داشته‌اند. تجربه‌ی تدریس ایشان در دانشگاه‌های شهید بهشتی تهران، علوم پزشکی قم و ادیان و مذاهب قم، گواهی بر تسلط و توانمندی ایشان در انتقال مفاهیم پیچیده‌ی روان‌شناختی به زبانی ساده و کاربردی است.
مهارت مواجهه با بحران جنگ در خانواده
این دوره، شما را به مهارت‌های عملی مجهز می‌کند که در شرایط بحرانی، به آنها نیاز دارید:
· چهار دسته اصلی علائم هشدار در استرس حاد کودکان را شناسایی می‌کنید.
· مهارت ارائه‌ی پاسخ‌های منطقی و متناسب با سن فرزندان را در شرایط بحرانی کسب می‌کنید.
· قادر خواهید بود فعالیت‌های عملیِ تعاملی برای تقویت حس عاملیت فرزندان طراحی کنید.
· تکنیک‌های مدیریت اضطراب خود و انتقال آرامش غیرکلامی به اعضای خانواده را می‌آموزید.
این دوره، پاسخگوی نیاز چه کسانی است؟
· والدین دارای کودکان و نوجوانان که می‌خواهند در برابر بحران‌ها، فرزندان خود را به آرامش و تاب‌آوری دعوت کنند.
· معلمان، مربیان تربیتی و مدیران مدارس که با نسل پرسشگر و حساس امروز، سروکار دارند و نیازمند ابزارهای علمی برای مدیریت روانی کلاس و مدرسه هستند.
· مشاوران و مددکاران اجتماعی حوزه‌ی کودک و نوجوان که به دنبال به‌روزترین یافته‌های علمی برای یاری رساندن به خانواده‌های درگیر بحران هستند.
· فعالان فرهنگی علاقه‌مند به روان‌شناسی پایداری که می‌خواهند در مسیر افزایش تاب‌آوری جامعه، گامی مؤثر بردارند.
کوله‌پشتی آگاهی را برای فرزندانمان محکم ببندیم
درس «کودک، جنگ و یک سؤال بزرگ»، فرصتی است برای همه‌ی کسانی که می‌خواهند در طوفان‌های روزگار، چتری از امنیت و امید بر سر فرزندان خود بگشایند. با شرکت در این دوره، می‌توانید از یک والد یا مربیِ نگران، به یک تکیه‌گاهِ امن برای نسل آینده تبدیل شوید. برای ثبت‌نام و مشاهده‌ی جزئیات بیشتر، به وبسایت مرکز آموزش مجازی دانشگاهیان مراجعه کنید.
